مصاحبه با حجت الاسلام و المسلمین دین  پرور                                                           بازگشت به صفحه اصلي

 

 

تيتر:

 

جامعه علوي ، سازمان هاي غير دولتي زنان  و  فرهنگ سازي

 

 

-       بايد به جايي برسيم كه ارائه گواهي يك سازمان غير دولتي معتبر براي ثبت ازدواج در محاضر رسمي شرط لازم باشد، همان طور كه مدارك آزمايشات پزشكي  براي ثبت ازدواج ضروري است.

 

-       مثلا براي سامان دادن به مسأله ازدواج و جلوگيري از طلاق بايستي يه زوج هاي ‍جوان آموزش داده شود و در اين  زمينه تشكيل موسسات غير دولتي مي تواند بسيار كارگشا باشد.

 

 

حجت الاسلام جمال الدين دين پرور مدير بنياد نهج البلاغه را در محل این بنیاد  ملاقات کردیم . وی عضو شوراي فرماندهي سپاه پاسداران، نماينده مقام رهبري و عضو هيأت امناي دانشگاه امام حسين(ع) است.

 شاخص های جامعه علوی بویژه عدالت در حیطه  امور زنان و خانواده و نقش سازمان های مردم نهاد در فرهنگ سازي براي جامعه محور مهم گفت و گویی است که  با حجت الاسلام دین پرور داشته ایم که مشروح آن را می خوانید:

 

-       مقام معظم رهبری در سخنان اخیرشان در عید سعید غدیر برای نخستین بار به مبحث جامعه علوی و شاخص های آن اشاره کردند. از جمله این شاخص ها مدیریت در این نوع جامعه است که با مقوله ولایت در پیوند است ؛ مدیریتی که نه تنها حیطه امور دنیوی بلکه امر آخرت انسان ها را هم مدیریت می کند.  این گونه مدیریت  از نگاه اما م علی (ع) را چگونه می توان  تبیین کرد؟

-       مسأله حکومت در رابطه با ابعاد وجودی مختلف انسان است. جامعه انسانی  مانند  یک ماشین نیست . از آنجا که جامعه  انسانی هم مثل خود انسان که مجموعه ای از  جسم و جان است، دارای جنبه های انسانی ، معنوی و آسمانی  است. حکومتی  هم که می خواهد به معنای حقیقی جامعه را اداره کند، بایدستی این دو بعد را با هم داشته باشد. به عبارت دیگر اداره جامعه  و نه رشد و کمال آن تنها با تامین نان ، مسکن  و جهات ظاهری  امکان پذیر نیست. جامعه تنها درصورتی به کمال می رسد که این دو بعد را تواما دارا باشد. در واقع با این دو بال است که هم انسا ن و هم جامعه انسانی می تواند پرواز کند و اوج بگیرد. بدون رکن معنوی یک حکومت  جامعه را به هر مرتبه ای از رشد که  برساند، باز هم رشدی ناقص است  و موجب نگرانی ها ، انحرافات و مشکلاتی برای دنیای انسان ها هم می شود.

تامل در کلمات  امیرالمومنین (ع) و سیره ایشان نشان می دهد  که امام به این نکته توجه جدی داشته اند و جنبه های مادی و دنیوی را تنها پلکانی برای رسیدن فرد و جامعه  به اوج انسانی دانسته اند. این نکته متاسفانه در دنیای امروز مورد غفلت کامل حکومت های مادی قرار گرفته است و اصولا به این دو بعد در کنار هم اعتقادی ندارند و در نتیجه در این جهت سرمایه گذاری هم نمی کنند. اگر گاهی هم می بینیم که این مسائل مطرح می شود ، چیزی بیش از شعارهای تبلیغاتی و یا نوعی هجوم به دین نیست.            

و اما امام درنهج البلاغه مهم ترین رکن را در حکومت علوي  عدالت می دانند.  این عدالت جنبه دقیقا انسانی و آسمانی دارد. اصولا اگر کسی به فرامرزی بودن عدالت نسبت به  دنیای خاکی اعتقاد نداشته باشد ، نمی تواند  به آن فکر و  درمورد آن عمل کند. شاهد این مدعا کشورهایی هستند که در دنیای امروز دم از آزادی و حقوق انسانی می زنند، اما خودشان اولین سرمایه گذاران بر علیه آزادی و حقوق انسانی هستند. پس عدالت مفهومی است که رویش و شکوفایی آن تنها درگروی تحقق جنبه های ماورایی و انسانی و معنوی است ، ولو اینکه جنبه های مادی و احقاق حقوق دنیوی افراد را هم در پی داشته باشد.

در زمینه فلسفه حکومت امیرالمومنین (ع)  پس از قتل عثمان خلیفه سوم، که مردم اجتماعی مهم  در مقابل خانه ایشان برپا کردند، سخنان مهمی دارند که دقیقا نشان دهنده مدیریت در جامعه علوی است. ایشان  فرمودند:

لولا حضور الحاضر و قیام الحجة بوجود الناصر...

یعنی اینکه قبول حکومت از سوی امیرالمومنین پس از بیست و پنج سال به جهت مسئولیت الهی است که به سبب حضور مردم و تسلیم آنها در مقابل امام برای ایشان پیدا شده است. در حالی که در زمان رحلت پیامبر اکرم(ص) که امام به در خانه های آنها رفت و طلب کمک کرد و با بی اعتنایی آنها مواجه شد، چنین مسئولیتی متوجه امام نبود. چرا که امام به تنهایی نمی تواند حکومت کند . جامعه و حضور مردم خودبخود برای امام ایجاد حجت می کند. اگرمردم به دنبال امام نیایند ، ایشان با تمام مقامات معنوی و خلیفة اللهی که محفوظ است ، نمی تواند امامت نماید. مانند امام جماعت که به واسطه مامومین امام جماعت است  و مثل پدری که  در رابطه با  وجود  اولاد معنا پیدا می کند. اما مسئولیت الهی را که در این شرایط امام برای خویش قائلند، این است که نسبت به اجرای عدالت و رفع ظلم از ظالم و به خاک مالیدن دماغ ظالمین اقدام کند و آن را وظیفه شرعی خود می داند.             

و ما اخذالله علی العلماء الا یثاروا علی کظة  الظالم  و لاسغب المظلوم

امام فرمود که خداوند از ما علما پیمان گرفته است که بر پرخوری ظالم و رنج مظلوم سکوت نکنیم.

در واقع امام اعتقاد دارند که مسئولیت مهمي که به عنوان یک حق و حجت الهی بر دوش امام نهاده شده، اجرای عدالت است .  به معنای دیگر امام برای این امام نشده است که مردم نماز بخوانند و روزه بگیرند. چون این کار را آنها در زمان معاویه هم می کردند و معاویه هم مانع شان نمی شد. برای کسی مثل معاویه  مهم آن بود که بیت المال در اختیار او و مطامع و شهوات او باشد .

بنا براین در جامعه علوی رهبر باید اعتقاد راسخ به خدا و مسئولیت الهی داشته باشد تا بتواند حقوق مردم را ادا کند.

-       با توجه به مفهوم کلیدی عدالت که برای حکومت در جامعه علوی ذکر کردید و با توجه به  خلأهای موجود در امور زنان و خانواده که در حال حاضر در جامعه ما وجود دارد،  تحقق عدالت را در این عرصه درگروی چه عواملی می دانید؟

-       با استناد به آیات و روایات بنده معتقدم که از نظر قانونی و فقهی ما کمبود و خلائی در امور زنان و خانواده نداریم. اساس فرهنگ اسلامی بر مبنای عدالت و عدم تفاوت زن و مرد است، مگر درمسائلی که به صورت طبیعی و حقیقی تفاوت وجود دارد. مثلا در ارتباط ها خانم ها  باید اموری را مراعات کنند که نهایتا به نفع خود آنهاست و در جهت جلوگیری از سوء استفاده های  احتمالی و آزار دیدن خود آنها و نهایتا برای مصونیت و حفظ شخصیت انسانی شان مطرح شده است.  در دنیای غرب از زن به عنوان کالای تبلیغاتی استفاه می شود که از دیدگاه اسلام این دون شأن و شخصیت انسانی زن است . طبق آمارها در کشوری مثل انگلیس میزان اهانت و سوء استفاده از زنان در محیط های کاری فوق العاده بالاست.  اسلام برای جلوگیری از چنین مواردی است که محدودیت هایی را در رابطه میان زن و مرد وضع کرده است .

      اما در اعاده حقوق زنان ما هیچ کمبود قانونی نداریم . درحالی که  درکشورهایی  مثل فرانسه که  مدعی ترقی هستند، بسیاری از این حقوق تا همین سال های اخیر درقرن بیستم رعایت نمی شد. مثلا زن اگر دارای ارث یا دارایی دیگری بود، بایستی با اجازه شوهر درآن تصرف می کرد. ولی دراسلام از 1500 سال پیش یک حق فقهی مسلم بوده که زن اختیار اموال مربوط به خود را دارد و برای دخل و تصرف در آن نیازی به اجازه شوهر هم ندارد.

البته بعضی عادات و سنن غلط که از گذشته در بعضی جوامع وجود داشته ، به اسلام ربطی ندارد. مثلا درحدیث شریف  صراحتا می فرماید:

طلب العلم  فریضة علی کل مسلم و مسلمه

این که بعضی محدودیت ها  برای کسب علم برای دختران بوده، به اسلام مربوط نیست.

-       با توجه به اینکه در قانون و فقه ما ریاست خانواده بعهده مرد است،  نحوه برخورد حکومت در جامعه علوی با بعضی تضییع حق ها که در محیط خانواده نسبت به زنان و کودکان صورت می گیرد، چگونه است؟

-       وظیفه حکومت اجرای قانون و قیام برای احقاق حقوق افراد است.  اصولا کار مهم تشکیلات  قضایی جلوگیری از سوء استفاده های احتمالی از قانون است. نكته مهم تر اين است كه بايد اين فرهنگ در جامعه پديد آيد كه مردان بدانند كه در عين اينكه مسئوليت مديريت خانواده را بر عهده دارند، زنان و كودكان بنده و برده آنها نيستند و  بايد در خانواده مبناي روابط محبت باشد.اگر مردم در جامعه علوي با اين فرهنگ تربيت شوند ،  دررفتار  آنها در محيط خانواده اثر مي گذارد.

 

-          به نظر شما در جريان اين فرهنگ سازي ، سازمان هاي غير دولتي زنان هم مي توانند نقش داشته باشند؟

-       بله واقعا اگر قرارباشد دولت در اين زمينه كاري انجام دهد، مردم بايد در اين زمينه مشاركت جدي داشته باشند. به اين اعتبار سازمان هاي غير دولتي  هم مي توانند در اين زمينه نقش بسيار مهمي داشته باشند. اين سازمان ها بايد با احساس وظيفه ديني ، الهي و يا لااقل مردمي با مسائلي از اين دست مواجه شوند. به نظر مي رسد چنين  مشاركتي قطعا كارساز است ، چون با احساس مسئوليت و اختيار صورت مي گيرد. مثلا براي سامان دادن به مسأله ازدواج و جلوگيري از طلاق بايستي يه زوج هاي ‍جوان آموزش داده شود و در اين  زمينه تشكيل موسسات غير دولتي مي تواند بسيار كارگشا باشد.

يك از مهم ترين مباحث در اين زمينه ، آموزش علم زندگي است . چرا كه يكي ازمهم ترين مشكلات در خانواده ها اين است كه افراد ياد نگرفته اند كه با يكديگر چگونه روابط صحيح برقرار كنند. در حالي كه چنين آموزش هايي بسيار ضروري است، همچنان كه براي فراگيري همه علوم نياز به ديدن دوره هاي خاص و آموزشي مي باشد. در اين مورد خوشبختانه كتاب هاي خوب و مفيدي هم هست كه با مطالعه آنها افراد مي توانند به رموز زندگي مشترك آشنا شوند. از جمله اين كتاب ها كتاب "بهشت زندگي" است كه توسط مرحوم مصطفوي تاليف شده است.

بنابراين يكي از مهم ترين مسئوليت هاي سازمان هاي غير دولتي سرمايه گذاري در زمينه ازدواج و اصلاح روابط زن و مرد است.  انتظار اين است كه اين سازمان ها ازمنابع علمي و كتاب ها براي آموزش و رشد فكري جوانان استفاده كنند و بي شك در اين مورد دولت هم بايد آنها را مساعدت كند. بايد به جايي برسيم كه ارائه گواهي يك سازمان غير دولتي معتبر براي ثبت ازدواج در محاضر رسمي شرط لازم باشد، همان طور كه مدارك آزمايشات پزشكي  براي ثبت ازدواج ضروري است. خوشبختانه ما خانم هاي مشاور خبره و مجربي داريم كه معمولا بعد از ازدواج وبه هنگام بروز مشكلات به اينها مراجعه مي شود. در حالي كه اين مراجعه بايستي قبل از ازدواج به صورت يك روال تعريف شده درآيد و صورت پذيرد.

به هر حال براي اصلاح جامعه بخصوص در زمينه  حل مشكلات خانواده بايد از همه امكانات استفاده كرد كه يكي از بهترين آنها سازمان هاي غير دولتي است كه خود اين سازمان ها مي توانند از ابزار مختلفي در اين مورد اسفتاده كنند مثل كتاب، مجله ، فيلم CD  هاي آموزشي و حتي تلفن هاي همراه كه امروزه همه اين ابزار بشدت مورد استفاده دشمنان فرهنگي ما هستند.

 

-          در مورد جامعه علوي بطور كلي چه نكته قابل ذكري در رابطه با زنان به نظرتان مي رسد؟

-       ما در جامعه علوي براي زنان مان بايد از حضرت زهراي مرضيه (س) الگو بگيريم. آن حضرت و رفتارهاي ايشان براي سازمان هاي غير دولتي زنان هم الگوست. حضرت زهرا(س) به عنوان يك زن مسلمان در كنار شخصيتي چون امير المومنين (ع)  به عنوان امام قرار داشت . در عين حال ايشان علاوه بر اداره زندگي  شخصي خود، نسبت به ديگران هم در جامعه احساس تعهد مي كردند و در رسيدگي به محرومان نقش مهمي داشتند.  حضرت فاطمه (س)  در زندگي خانوادگي نقش مهمي در آموزش فرزندان بخصوص دختران داشتند. در واقع مادر با توجه به جميع جهات مادي و جسمي زندگي فرزند خود و هم جهات آموزشي و تربيتي بايد در پرورش فرزندان هم سرمايه گذاري كند. در دنياي امروز نقش اول و زير بنايي در تعليم وتربيت به عهده مادر است . اما بعد سياسي هم در زندگي حضرت بسيار پررنگ است ، تا جايي كه ايشان به تنهايي و به طور علني در جامعه به احقاق حقوق اميرالمومنين (ع) قيام كردند.

      انتظار اين است كه سازمان هاي غير دولتي زنان با توجه به جميع جهاتي كه براي بانوي اول اسلام ذكر شد، به تعريف جايگاه و وظايف خود بپردازند و در اين زمينه كوشش جدي داشته باشند.